Njoftim për Shtyp: Përdorimi i municioneve të plumbit do të ndalohet më në fund në të gjithë BE-në, duke i dhënë fund burimit më të madh të ndotjes nga plumbi që lidhet me gjuetinë dhe qitjen.

Bruksel – 8 tetor 2026

Përdorimi i municioneve të plumbit do të ndalohet më në fund në të gjithë BE-në, duke i dhënë fund burimit më të madh të ndotjes nga plumbi që lidhet me gjuetinë dhe qitjen.

Pas dekadash provash shkencore dhe vitesh fushate të udhëhequr nga BirdLife, Parlamenti Evropian i ka hapur rrugë ndalimit të përdorimit të plumbit në municionet e gjuetisë në të gjithë BE-në.

Parlamenti Evropian votoi sot në favor të vijimit të procesit për ndalimin e plumbit në municionet e gjuetisë, duke i dhënë fund viteve të debatit për një nga format më të qëndrueshme të ndotjes kimike në Evropë.

Për shkak të toksicitetit të lartë, plumbi është hequr prej kohësh nga karburantet, bojërat dhe tubacionet. Megjithatë, më shumë se 44 000 tonë plumb përhapen ende çdo vit në mjedis në të gjithë BE-në përmes gjuetisë, qitjes sportive dhe peshkimit, duke ndotur rëndë tokat dhe ujërat. Vendimi i sotëm përbën një hap vendimtar drejt eliminimit të kësaj forme ndotjeje.

Votimi i sotëm rrëzoi dy përpjekje për të bllokuar propozimin e Komisionit Evropian, të paraqitura nga anëtarë të grupeve të krahut të djathtë, Konservatorët dhe Reformistët Evropianë (ECR) dhe Patriotët për Evropën (PfE). Njëra prej tyre u rrëzua të hënën në Komisionin për Mjedisin, Shëndetin Publik dhe Sigurinë Ushqimore (ENVI), ndërsa të dyja u rrëzuan në votimin e sotëm në seancë plenare. Kjo i hap rrugë miratimit përfundimtar të kufizimit.

Pasi të hyjë në fuqi, kufizimi do të ndalojë përdorimin e plumbit në fishekët e gjahut në të gjitha zonat, përfshirë edhe jashtë ligatinave, si dhe në qitjen sportive, duke parashikuar një periudhë tranzicioni prej shtatë vitesh. Rregullat do të zbatohen në të gjithë BE-në, Zonën Ekonomike Evropiane dhe Irlandën e Veriut.

Ky vendim ndërtohet mbi ndalimin e përdorimit të plumbit në ligatina, i cili zbatohet në të 27 shtetet anëtare të BE-së që prej 15 shkurtit 2023. Vendimi i sotëm e zgjeron këtë mbrojtje edhe në pjesën tjetër të territorit. Ai vjen gjithashtu pas votimit të Parlamentit Evropian në fillim të këtij viti për kufizimin e përdorimit të plumbit në pajisjet e peshkimit, duke mbyllur kështu rrugët kryesore përmes të cilave plumbi vazhdon të hyjë në mjedis përmes gjuetisë, qitjes dhe peshkimit.

Kjo formë ndotjeje rrezikon të paktën 92 lloje shpendësh dhe shkakton ngordhjen e rreth 1 milion shpendëve çdo vit. Falë këtij kufizimi, rreth 135 milionë shpendë të rrezikuar nga helmimi dhe 1 milion fëmijë të ekspozuar ndaj plumbit në BE pritet të përfitojnë nga mbrojtja e shtuar.

Ndër llojet që pritet të përfitojnë janë:

Shpendët ujorë: Kuqla qafëgjelbër (Anas platyrhynchos), Mjellma me xhungë (Cygnus olor), Mjellma e vogël (Cygnus columbianus bewickii) dhe Flamingo (Phoenicopterus roseus).
Shkabat: Shkaba mjekroshe (Gypaetus barbatus) dhe Shkaba (Gyps fulvus).
Shqiponjat dhe grabitqarë të tjerë: Shqiponja e malit (Aquila chrysaetos), Shqiponja e detit (Haliaeetus albicilla), Qifti i kuq (Milvus milvus) dhe Huta (Buteo buteo).
Korvidët: Korbi (Corvus corax).
Llojet objekt gjuetie: Thëllëza e fushës (Perdix perdix), Gjeli bishtlirë (Tetrao tetrix) dhe Gjeli i egër (Tetrao urogallus).
Gjitarët: Ariu i murrmë (Ursus arctos), i cili ekspozohet ndaj plumbit përmes mbetjeve të kafshëve të vrara gjatë gjuetisë.

Shkencëtarët e kanë dokumentuar prej më shumë se 30 vitesh toksicitetin e lartë të plumbit për kafshët e egra dhe njerëzit, si dhe faktin se nuk ekziston një nivel ekspozimi që mund të konsiderohet i sigurt. Për shumë vite, BirdLife dhe partnerët e saj në të gjithë Evropën kanë kërkuar një ndalim gjithëpërfshirës të plumbit, duke u mbështetur në prova shkencore, advokim politik dhe fushata publike, përfshirë fushatën #BanLeadNow dhe një peticion të nënshkruar nga më shumë se 60 000 qytetarë.[1]

Kufizimi i miratuar mbulon vetëm plumbin në fishekët e gjahut. Plumbat e pushkëve nuk përfshihen në propozimin e Komisionit Evropian dhe BirdLife do të vijojë fushatën për kufizimin edhe të përdorimit të tyre.[2]

Fishekët e gjahut mbeten burimi më i madh i ndotjes nga plumbi që vjen prej municioneve. Një fishek përmban dhjetëra apo qindra saçma të vogla plumbi, të cilat shpërndahen në një sipërfaqe të gjerë dhe bien në fusha, pyje, liqene e lumenj. Ato nuk mund të mblidhen apo pastrohen më pas dhe, me kalimin e kohës, depërtojnë në tokë dhe në ujëra.

Shumë shpendë gëlltisin gurëza të vegjël për të ndihmuar në bluarjen e ushqimit. Saçmat e plumbit mund të ngatërrohen me këto gurëza dhe të gëlltiten prej tyre. Edhe një saçmë e vetme mund të jetë e mjaftueshme për të helmuar një shpend.

Ky është një hap i madh drejt një Evrope të çliruar nga ndotja. Por puna nuk ka përfunduar.

Gjatë periudhës shtatëvjeçare të tranzicionit, gjuetarët dhe sportistët e qitjes duhet të kalojnë në mënyrë efektive drejt alternativave jotoksike, ndërsa autoritetet kombëtare duhet të sigurojnë zbatimin dhe kontrollin e kufizimit në terren. BirdLife do të vijojë gjithashtu të kërkojë që kufizimet të shtrihen edhe te plumbat e pushkëve.

Marion Bessol, Specialiste për Politikat e Ruajtjes së Natyrës, BirdLife Europe:

“Prej dekadash e dimë se plumbi helmon shpendët dhe njerëzit, dhe sot Evropa më në fund ka ndërmarrë veprime konkrete. Plumbi në fishekët e gjahut mbetet burimi më i madh i ndotjes nga plumbi që vjen prej municioneve. Prandaj, ky është një sukses i rëndësishëm për shkabat, shqiponjat dhe mjellmat, si dhe për fëmijët që konsumojnë mish gjahu.

Ky vendim është rezultat i përpjekjeve të të gjithë atyre që nuk u dorëzuan – nga shkencëtarët dhe gjuetarët deri te dhjetëra mijëra qytetarë që nënshkruan peticionin tonë. Tani duam të shohim zbatimin e duhur të këtij kufizimi në terren dhe do të vazhdojmë të punojmë derisa edhe plumbat e pushkëve të përfshihen në të.”

FUND

Shënime për redaktorët

[1] Fushata #BanLeadNow ka marrë gjithashtu mbështetjen e një game të gjerë aktorësh, përfshirë gjuetarë, sportistë të qitjes dhe shkencëtarë që mbështesin mbrojtjen e natyrës, të cilët kanë treguar se alternativa efektive dhe jotoksike, si saçmat prej çeliku, janë tashmë gjerësisht të disponueshme.

[2] Plumbat e pushkëve nuk përfshihen në ndalimin e miratuar. Edhe pse në total përbëjnë një burim shumë më të vogël të ndotjes nga plumbi, ato shkaktojnë dëme të konsiderueshme më lart në zinxhirin ushqimor. Shpendët grabitqarë dhe kafshët që ushqehen me kërma, si hutini i rrallë, mund të pësojnë helmim dytësor kur ushqehen me mbetjet ose organet e brendshme të kafshëve të vrara me municion që përmban plumb. Në të njëjtën mënyrë ekspozohen edhe arinjtë e murrmë.