Shqipëria është Jetë Endemike
Shqipëria përbën më pak se 0.3% të sipërfaqes së Evropës, por strehon rreth 30% të të gjithë florës së saj, shumë prej tyre endemike. Kjo e bën vendin tonë një zonë me rëndësi të veçantë për biodiversitetin evropian.
© Slide 2, 6: Zoltán Barina / Slide 5: Dr. Marash Rakaj
A e dinit se?
Mes pyjeve të dushkut dhe peizazheve malore të verilindjes së Shqipërisë lulëzon Tulipani shqiptar. Ky lloj endemik u përshkrua për herë të parë nga shkenca në vitin 2010 dhe, që prej atëherë, është kthyer në një simbol të qarkut të Kukësit, ku edhe ndodhen disa nga habitatet e tij të vetme në botë.
©️Mikaela Mahilaj
Shqipëria është Lumenj të Egër
Vjosa, lumi i fundit i egër në Evropë, dhe lumenjtë e Shqipërisë ruajnë një trashëgimi natyrore që është zhdukur në pjesën më të madhe të kontinentit. Për shkak të vlerave të tyre të jashtëzakonshme ekologjike, rëndësia e tyre shkon përtej kufijve të vendit. #ShqipëriaështëBiodiversitet
📷 Slide 1-3, 6: Wiktor Strumillo, Slide 4-5: Joni Vorpsi
Programi javor – Java 1
Krahas ekspozitës dhe mozaikut “Shqipëria është Biodiversitet”, do të sjellim një program edukimi dhe ndërgjegjësimi mbi biodiversitetin, me diskutime, shfaqje filmash, aktivitete kulturore e shumë të tjera.
Vëmendje: Programi përditësohet vazhdimisht dhe çdo javë shtohen aktivitete të reja. Ndiqni rrjetet tona sociale për njoftimet mbi secilin aktivitet, duke përfshirë informacion mbi të ftuarit, gjuhën e aktivitetit dhe detajet e regjistrimit.
Në gjurmët e ariut të murrmë
Një bashkëbisedim mbi sfidat e mbrojtjes dhe monitorimit të ariut në Shqipëri dhe mënyrat se si guidat, eksploruesit dhe adhuruesit e natyrës mund të kontribuojnë në studimin e tij.
Shqipëria është Laguna Jetike
Peizazhi i Mbrojtur Vjosë–Nartë tregon qartë rëndësinë e jashtëzakonshme të lagunave. I shtrirë në një nga deltat më të paprekura të Mesdheut, Narta strehon mbi 200 lloje shpendësh, më shumë se 70 prej tyre të kërcënuara, si dhe disa nga llojet më të rralla në rajon. #ShqipëriaështëBiodiversitet
📷 Slide 1-2, 5-6: Joni Vorpsi, Slide 3-4 Peter Sackl
Biodiversiteti në linoleum
Kjo ekspozitë e përkohshme sjell në vëmendje llojet në rrezik zhdukjeje në Shqipëri. Përmes paraqitjes së tyre në formën e gjysmë-skeleteve, autorja përdor simbolikën e humbjes për të na kujtuar brishtësinë e biodiversitetit dhe përgjegjësinë tonë për ta mbrojtur atë.
Vizitojeni pranë hapësirës hbs, në Sheshin Skënderbej, përgjatë ditës së mërkurë.
Autore: Sara Musha / @saramushaa
Nën udhëheqjen e Xhorxho Kita / @xhorxhokita_graphics
Universiteti Polis / @polisuniversity , Fakulteti i Artit dhe Dizajnit
Rrushkulli
Rrushkulli është një shkurre e vogël mesdhetare e nënpyllit, që nuk arrin as gjysmë metri lartësi. E megjithatë, emrin e saj e mbajnë disa vendbanime në Shqipëri, nga Durrësi e Dibra te Mirdita e Shkodra, si dhe një mori mikrotoponimesh.
Kështu lind pyetja: Çfarë kanë parë vendasit te kjo bimë, aq sa t’i japin emrin e saj një vendi? Dhe çfarë na tregojnë këto emërtime për lidhjen mes natyrës dhe kulturës?
Me Dr. Ledi Shamku Shkreli
Hapësira hbs, Sheshi Skënderbej
Pyjet nën presion
Si ka ndryshuar gjendja e pyjeve në Shqipëri ndër vite dhe sa të mbrojtura janë ato sot?
Ky diskutim do të ndalet te gjendja dhe ruajtja e pyjeve në Shqipëri, ndryshimet e viteve të fundit dhe sfidat me të cilat përballen. Në fokus do të jetë edhe situata aktuale e zjarreve dhe ndikimi i tyre në ekosistemet pyjore.
Me
Dr. Abdulla Diku, Ekspert Pyjesh
Fatmir Brazhda, Ing. Pyjesh
Ilir Shyti, Ing. Pyjesh / PPNEA
Moderatore: Klaudja Koçi, PPNEA.
Punishtja AiB: Krijo mozaikun tënd
Të premteve, në orën 17:00, zbulojmë artin e mozaikut!
Në këtë aktivitet praktik do të njihemi me teknikat bazë të mozaikut dhe do të krijojmë, hap pas hapi, një punë të vogël. Nuk ju nevojitet përvojë e mëparshme, vetëm kureshtje dhe dëshirë për të krijuar.
Kohëzgjatja: deri në 2 orë
Pjesëmarrja: Vendet janë të kufizuara. Na shkruaj në DM për të siguruar vendin tënd.
📍galeria hbs, Sheshi Skënderbej
Begatitë e natyrës shqiptare
Këtë fundjavë zhvillojmë një panair kombëtar që ndërthur pasuritë natyrore, traditat dhe produktet e veçanta nga veriu në jug të Shqipërisë. Kalo për të zbuluar, shijuar dhe njohur nga afër larminë natyrore dhe kulturore që e bën këtë vend kaq të veçantë. #ShqipëriaËshtëBiodiversitet
📍hapësira hbs, Sheshi Skënderbej
Programi - Java 2
Krahas ekspozitës dhe mozaikut “Shqipëria është Biodiversitet”, do të sjellim një program edukimi dhe ndërgjegjësimi mbi biodiversitetin, me diskutime, shfaqje filmash, aktivitete kulturore e shumë të tjera.
Vëmendje: Programi përditësohet vazhdimisht dhe çdo javë shtohen aktivitete të reja. Ndiqni rrjetet tona sociale për njoftimet mbi secilin aktivitet, duke përfshirë informacion mbi të ftuarit, gjuhën e aktivitetit dhe detajet e regjistrimit.
Shqipëria është Duna të Arta
Mes Detit Adriatik dhe lagunës së Nartës shtrihen dunat e Nartës, një nga habitatet më të rralla dhe më të rëndësishme mesdhetare në Shqipëri. Këto duna nuk janë vetëm një peizazh mbresëlënës, por edhe një strehë jetike për shumë lloje bimore e shtazore. Si zonë tranzicioni mes detit dhe tokës, ato luajnë një rol kyç në ruajtjen e ekuilibrit ekologjik të gjithë zonës. #ShqipëriaËshtëBiodiversitet
Agjenda e Gjelbër në dialogun publik
Çfarë është Agjenda e Gjelbër për Ballkanin Perëndimor?
Në këtë bashkëbisedim do të flasim për lidhjen mes agjendës së gjelbër dhe procesit të integrimit në Bashkimin Evropian, si dhe për atë që nënkupton në praktikë, për mbrojtjen e biodiversitetit, përafrimi i politikave mjedisore të Shqipërisë me standardet evropiane.
Me Nirvana Deliu, EMA, Klaudja Koçi (PPNEA), Dr. Aleksandër Trajçe (PPNEA). Moderuar nga Haxhire Vezi (PPNEA)
Organizuar në kuadër të projektit “Naviguesi i Agjendës së Gjelbër – Fuqizimi i shoqërisë civile për të mbështetur zhvillimin e ekonomive neutrale dhe të qëndrueshme ndaj ndryshimeve klimatike në Ballkanin Perëndimor”. Projekti zbatohet nga Belgrade Open School në bashkëpunim me gjashtë partnerë rajonalë: Aarhus Centre Association in Bosnia and Herzegovina, organizata Eco-Tim nga Mali i Zi, organizata Eco-Z nga Kosova, Qendra për Hulumtimin dhe Informimin e Mjedisit Eco-Svest nga Maqedonia e Veriut, PPNEA dhe BankWatch.
Shqipëria është Brigje të Brishta
Përgjatë një vije bregdetare relativisht të vogël, brigjet e Shqipërisë ndërthurin një mozaik të rrallë habitatesh. Lagunat, deltat dhe dunat ranore të Adriatikut ia lënë vendin brigjeve shkëmbore, shpellave dhe habitateve nënujore të Jonit, duke krijuar një larmi natyrore me rëndësi për gjithë Mesdheun. #ShqipëriaështëBiodiversitet
📷 Slide 1,5: Arsen Rroshi, Slide 2,4: Kosta Xhaho, Slide 3: Bruno D’Amicis
Eposi i bjeshkëve të Lumës
Shfaqja teatrale “Te Tumja e Kajes” bazohet në një rrëfenjë të lashtë, pjesë e eposit të bjeshkëve të Lumës. Ky cikël legjendash, të ruajtura gojarisht dhe të mbledhura nga nxënësit e rajonit Korab-Koritnik së bashku me prindërit dhe gjyshërit e tyre, frymëzohet nga natyra e zonës. Në hapësirën hbs, pjesa do të interpretohet nga gjimnazistët e shkollës “Havzi Nela” në Kukës.
Pjesë e projektit ‘’Një e Ardhme e Qëndrueshme për Rajonin Shar-Korab-Koritnik’’.
Në kujtim të fermerit poet, Wendell Berry
Biseda dhe leximi shoqërues që vijonë, do të ndalen mbi kritikën mjedisore të eseistit-fermer-poet Wendell Berry, i cili na fton të rishikojmë marrëdhënien tonë me tokën, ushqimin, punën, teknologjinë dhe komunitetin.
A e dinit se?
Foka e Mesdheut (Monachus monachus) është një nga gjitarët detarë më të rrallë në botë dhe i vetmi lloj që jeton në Mesdhe. Dikur, ajo pushonte dhe riprodhohej edhe në plazhe të hapura, ndërsa sot, për shkak të presionit të turizmit, strehohet kryesisht në shpella të izoluara detare. #ShqipëriaështëBiodiversitet
Punishtja AiB: Krijo mozaikun tënd
Eja të krijosh mozaikun tënd! Por kësaj rradhe, së bashku me motrat Matyla, pjesë e ekipit realizues të mozaikut Shqipëria është Biodiversitet.
Do të mësojmë së bashku teknikat bazë të mozaikbërjes, do të eksperimentojmë me ngjyra e forma dhe, në fund, do të marrësh me vete një mozaik të krijuar nga ti. Por edhe do të keni mundësinë të njihni mozaicistët dhe përvojën e tyre me fushatën.
Shënim: Për shkak të motit, ky aktivitet do të mbahet në zyrat e hbs, pranë kishës katolike, në rrugën e Kavajës.
Programi - Java 3
Krahas ekspozitës dhe mozaikut “Shqipëria është Biodiversitet”, do të sjellim një program edukimi dhe ndërgjegjësimi mbi biodiversitetin, me diskutime, shfaqje filmash, aktivitete kulturore e shumë të tjera.
Vëmendje: Programi përditësohet vazhdimisht dhe çdo javë shtohen aktivitete të reja. Ndiqni rrjetet tona sociale për njoftimet mbi secilin aktivitet, duke përfshirë informacion mbi të ftuarit, gjuhën e aktivitetit dhe detajet e regjistrimit.
Shqipëria është Pyje të Lashta
Vetëm 3% e sipërfaqes pyjore të Evropës përbëhet nga pyje të vjetra. E megjithatë, Shqipëria është shtëpi e disa pyjeve të tilla qindravjeçare, ku dy prej tyre janë tashmë të mbrojtura nga UNESCO për vlerën e tyre të jashtëzakonshme.
Pyjet e vjetër janë trashëgimi natyrore që duhet ruajtur jo vetëm si habitat për shumë lloje të rrezikuara, por edhe si pasuri gjenetike. Madje, dhe drurët e rrëzuar apo të dëmtuar nga insektet krijojnë kushte për lloje të reja dhe ndihmojnë në ruajtjen e biodiversitetit. #ShqipëriaështëBiodiversitet
Slide 1, 2, 3, 6: Melitjan Nezaj, Ilir Shyti, Slide 4: Edvin Rushitaj, Slide 5: ERA/BLRP
38 lloje të rrezikuara dhe të veçanta të Shqipërisë, së bashku në një mozaik monumental
#ShqipëriaështëBiodiversitet
Në zemër të Tiranës, përuruam mozaikun nga @kleidieski dhe ekspozitën shoqëruese edukative, të zhvilluar me ekspertizën shkencore të PPNEA.
Kjo nismë e përbashkët e hbs Tirana dhe PPNEA bashkon natyrën, artin dhe njerëzit rreth një mesazhi kyç: biodiversiteti është pjesë e identitetit të vendit dhe ruajtja e tij lidhet drejtpërdrejt me mënyrën se si menaxhojmë territorin dhe burimet natyrore. Ky mesazh merr një rëndësi të veçantë përballë ndryshimeve të shpejta që po përjetojnë hapësirat natyrore në Shqipëri.
Natyra jonë po përballet me hovin e zhvillimit urban dhe infrastrukturor, humbjen dhe fragmentimin e habitateve, ndryshimet në përdorimin e tokës dhe degradimin e ekosistemeve. Këto procese ndikojnë jo vetëm te llojet e jetës së egër dhe habitatet e tyre, por edhe te peizazhet, burimet natyrore dhe komunitetet që varen prej tyre. Në këtë kontekst, fushata “Shqipëria është Biodiversitet” e vendos trashëgiminë natyrore në qendër të Tiranës dhe të publikes, duke krijuar një hapësirë për ta njohur, kuptuar dhe mbrojtur atë.
Ceremonia e përurimit mblodhi përfaqësues të institucioneve dhe organizatave, artistë, bashkëpunëtorë, të rinj dhe njerëz të angazhuar në mbrojtjen e natyrës dhe kulturës, duke shënuar një tjetër gur kilometrik në rrugëtimin e fushatës që nga viti 2023.
Mozaiku dhe ekspozita janë të hapura për publikun në galerinë hbs, në Sheshin Skënderbej, çdo ditë, 10:00–22:00.
Ju mirëpresim!
Photo courtesy Besart Cani
Natyra sakrale
Teologjia e Ekologjisë emërton marrëdhënien e lashtë dhe sakrale të njeriut me natyrën dhe Zotin. Në traditat dhe shkrimet e shenjta të Krishterimit dhe Islamit, kujdesi, mëshira dhe përnderimi për çdo krijesë dhe natyrën në tërësi përcillen si vlera dhe detyrë e njeriut.
Në këtë frymë, bashkëbisedimi synon të shtjellojë dhe të përkthejë në kontekstin e ditëve tona këtë kuptim të shenjtëruar të natyrës, duke shqyrtuar marrëdhënien e njeriut me krijimin, përgjegjësinë ndaj tij dhe vendin e natyrës në të dyja traditat fetare.
Me:
Dhimitër Qosja – Teolog
Pedagog në Akademinë Teologjike « Ngjallja e Krishtit »
Saimir Ismaili – Teolog
Drejtor i Fondit Muzeal të Institutit Konak, studiues i traditës mistike islame
Ervin Qafmolla – Moderator
Gazetar, ekspert komunikimi, përkthyes
HUMUS
HUMUS është një mbrëmje poetike kushtuar tokës, njerëzve, jetës së egër dhe asaj që na mbetet e përbashkët. Me poezi nga Enxhi Naum, nën shoqërimin e tingujve të @rea_lemnusha dhe me punimet artizanale të Besa Mustafajt. #ShqipëriaështëBiodiversitet
