6 qershor 2026
Parlamenti i BE-së miratoi sot raportin e tij vjetor për Shqipërinë, duke dërguar një nga mesazhet më të forta deri më tani mbi rëndësinë e mbrojtjes së natyrës, respektimit të masave mbrojtëse mjedisore dhe garantimit që standardet e BE-së të zbatohen gjatë gjithë procesit të anëtarësimit.
Strasburg, Tiranë, Radolfzell. Parlamenti Evropian shprehu shqetësim serioz për zhvillimet e vazhdueshme në zonën e mbrojtur Vjosë–Nartë dhe bëri thirrje për vendosjen e një moratoriumi mbi procedurat e reja të lejeve, punimet ndërtimore dhe ndërhyrjet zhvillimore brenda zonave të mbrojtura, derisa të shfuqizohen dispozitat e papajtueshme të Ligjit të ndryshuar për Zonat e Mbrojtura dhe të garantohet përputhshmëria e plotë me standardet e Bashkimit Evropian për mbrojtjen e natyrës.
Ky votim vjen pas javësh protestash paqësore në të gjithë Shqipërinë, ku mijëra qytetarë janë mobilizuar në mbrojtje të ekosistemit të Vjosë–Nartës, një prej zonave natyrore më të vlefshme të vendit dhe pjesë e ardhshme e rrjetit evropian Natura 2000.
“Ky votim tregon se mbrojtja e mjedisit nuk është një çështje dytësore në procesin e anëtarësimit. Parlamenti Evropian e ka bërë të qartë se mbrojtja e natyrës, pjesëmarrja publike dhe shteti i së drejtës nuk janë elemente opsionale të integrimit evropian. Ato janë standarde themelore evropiane që nuk mund të cenohen”, deklaroi Gabriel Schwaderer, Drejtor Ekzekutiv i EuroNatur.
Raporti mbështetet në një qëndrim tashmë të fortë të Parlamentit Evropian, i cili kërkon shfuqizimin e ndryshimeve të vitit 2024 në Ligjin për Zonat e Mbrojtura dhe rithekson shqetësimet se dobësimi i masave mbrojtëse mjedisore rrezikon të minojë përafrimin e Shqipërisë me legjislacionin e BE-së. Raporti thekson gjithashtu se përparimi drejt anëtarësimit në BE kërkon rezultate konkrete në zbatimin e legjislacionit mjedisor, vlerësimeve mjedisore dhe të drejtave për pjesëmarrje publike.
Anëtarë të Parlamentit Evropian nga disa grupe politike iu referuan drejtpërdrejt zhvillimeve në Vjosë–Nartë, mobilizimit qytetar në vazhdim dhe nevojës që Shqipëria të respektojë plotësisht standardet mjedisore të BE-së.
“Mesazhi nga Brukseli është i thjeshtë: anëtarësimi në BE nuk ka të bëjë vetëm me hapjen dhe mbylljen e kapitujve negociues. Ai ka të bëjë me demonstrimin në praktikë se standardet evropiane respektohen pikërisht atëherë kur ka më shumë rëndësi”, tha Viktor Berishaj, Këshilltar i Lartë për Politikat e BE-së në EuroNatur.
Për shumë qytetarë që kanë dalë në rrugë gjatë javëve të fundit, votimi i sotëm është një sinjal i rëndësishëm se shqetësimet e tyre po dëgjohen edhe në nivel evropian.
“Vlerësojmë që debati për Vjosë–Nartën tashmë është zhvendosur edhe në nivelin e Bashkimit Evropian, në përputhje me diskutimin që po zhvillohet në Shqipëri. Debati për Vjosë–Nartën tashmë shkon përtej mbrojtjes së mjedisit; ai është bërë pjesë e një diskutimi më të gjerë evropian mbi shtetin e së drejtës, pjesëmarrjen demokratike, transparencën dhe besueshmërinë e vetë procesit të zgjerimit”, deklaroi Aleksandër Trajçe, Drejtor Ekzekutiv i PPNEA.
Qytetarët që janë mobilizuar paqësisht gjatë javëve të fundit nuk po kërkojnë trajtim të veçantë. Ata po kërkojnë të njëjtën gjë që Bashkimi Evropian kërkon nga Shqipëria: respektimin e ligjit, transparencë në vendimmarrje dhe mbrojtje efektive të zonave të njohura për vlerat e tyre ekologjike.
Informacion shtesë:
Peizazhi i Mbrojtur Vjosë–Nartë është një nga ekosistemet bregdetare më të rëndësishme të Shqipërisë dhe një zonë kandidate e Rrjetit Emerald sipas Konventës së Bernës. Zona përbën pjesë të një korridori të rëndësishëm migrimi për qindra lloje shpendësh që udhëtojnë ndërmjet Evropës, Afrikës dhe Mesdheut dhe pritet të bëhet pjesë e rrjetit Natura 2000 pas anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.
Zona ka qenë në qendër të shqetësimeve mjedisore prej disa vitesh pas ndërtimit të Aeroportit Ndërkombëtar të Vlorës brenda peizazhit të mbrojtur. Në vitin 2023, Komiteti i Përhershëm i Konventës së Bernës miratoi Rekomandimin Nr. 219, duke i kërkuar Shqipërisë të pezullojë ndërtimin e aeroportit deri në realizimin e një vlerësimi të ri dhe gjithëpërfshirës mjedisor, si dhe të forcojë masat mbrojtëse për zonën.
Në vitin 2024, Shqipëria ndryshoi Ligjin për Zonat e Mbrojtura, duke lejuar aktivitete të caktuara turistike dhe zhvillimore brenda zonave të mbrojtura. Këto ndryshime janë kritikuar nga organizatat mjedisore, shkencëtarët dhe institucionet evropiane. Parlamenti Evropian dhe Komisioni Evropian kanë shprehur vazhdimisht shqetësime se këto ndryshime nuk janë në përputhje me standardet e BE-së për mbrojtjen e natyrës dhe kanë kërkuar shfuqizimin e tyre si pjesë e detyrimeve të Shqipërisë në kuadër të Kapitullit 27 të negociatave të anëtarësimit.
Gjatë muajve të fundit, projekte të tjera turistike të propozuara brenda zonës së mbrojtur Vjosë–Nartë kanë nxitur shqetësim të gjerë publik dhe protesta paqësore në të gjithë Shqipërinë. Debati është përqendruar gjithnjë e më shumë te qeverisja mjedisore, pjesëmarrja publike, respektimi i legjislacionit mjedisor të BE-së dhe besueshmëria e kushteve mjedisore në procesin e anëtarësimit.
Raporti i Parlamentit Evropian për Shqipërinë është pjesë e vlerësimit vjetor të BE-së mbi progresin e vendit drejt anëtarësimit dhe kontribuon në kuadrin më të gjerë politik që udhëheq negociatat e Shqipërisë për anëtarësim.
